ESATARIA: Amaraunean tarteka gure sarea hartu eta mundura zabaltzeko zaleak gara. Eta gaur ere munduko hiru mutur lotzen saiatuko gara: Australia, Japon eta Txekia. Zain dauzkagu herrialde horietako hiru hiritan hiru euskaldun, eta hirurak euskara irakasleak dira.

 

Euskal hizkuntza, kultura eta Euskal Herriko irudia zabaltzen dihardute, bakoitza bere herrialdean. Hiromi Yoshida, esate baterako, Tokioko Waseda Unibertsitatean ari da euskarako klaseak ematen, japoniarra da bera izatez, euskara ikasi du, eta badira jada bost urte unibertsitatean euskara irakasten ari dela. Hiromi, Japon, egunon, arratsalde on zuretzat..

 

HIROMI YHOSIDA: Bai, niretzat arratsalde on, zuentzat, egunon.

E: Hamaikak laurden gutxi, hemen Euskal Herrian.

H: Eta hemen seiak laurden gutxi dira.

E: Seiak laurden gutxi.

H: Bai.

E: Beno, zer moduz? Aste honetan hasi zara aurtengo klaseekin, ezta Hiromi?

H: Bai. Eske hemen ikasturtea apirilean hasten da eta.

E: A, apirilean hasten da... ikasturtea...

H: Bai.

E: Noiz arte?

H: Bai. Uztailaren bukaeran edo, laneko? Oporrak hasiko dira, eta orduan mozten da kurtsoa... baina irailean berriz hasten da.

E: berriz ekiten diozue.

H: bai, eta martxoaren bukaerara arte jarraitu.

E: Beraz, bi kurtso bezala izaten dira, ez?

H: Bai.

E: Apiriletik uztailera, eta gero irailetik martxo aldera edo, ez?

H: Bai.

E: Hiromi, eta nolatan Tokion euskara irakasten? Zein da zure historia? Konta iezaguzu...

H: Ba, nire aurretik egon da beste irakasle bat, e! Eta hura jubilatu egin zen, eta orduan niri pasa zidan euskarazko klaseak emateko, o sea, aukera. Eta hura zen nire irakaslea izandakoa, Suzuko izenekoa da. Uste dut Euskal Herrian nahiko ezaguna dela...

E: Bai. Egia da. Egia da.

H: Bai, ezta?

E: Suzuko. Bai.

H: Bai. Berari esker da Waseda Unibertsitatean euskarazko klaseak emateko aukera izatea.  Ba bera saiatu zelako unibertsitatean klase hori jartzen. Bai.

 

E: Unibertsitatean ari da baita euskara irakasten, baina kasu honetan Txekian, Morabia eskualdean dagoen Brnon hirian, hau Ainara Amaya da, irundarra bera. Egunon, Ainara.

AINARA: Egunon.

E: Beno, eta amaraunean kateatuta geratu da internetez irratia entzun izan duenean.  Eta uste dut orain ikasleak erdi oporretan dituzula, ez Ainara?

A: Bai. Beno, hiria, hiria Brno da, e!

E: A, Brno hiria da, gaizki apuntatua geneukan orduan. Bai.

A: Bai.   

E: Eta ikasleak oporretan?

A: Beno, erdi oporretan edo unibertsitatean halako irakurketa aste bat edo aste kulturala dute. Bai.

E: Irakurketa astea, aste kulturala, eta beraz, ez dira eskoletara etortzen.

A: Ez.

E: Eta zu nola iritsi zara unibertsitate horretara euskara irakastera?

A: Beno, egia esan, unibertsitateak, bertako unibertsitateak Eusko Jaurlaritzarekin hitzarmen bat dauka  eta beraz, euskara irakasten du... euskara eskaintzen du irakasgai moduan. Bai.

E: Beste hizkuntza batzuen artean euskara ere badago, eta kasu horretan zu zara euskara irakasle.

 

E: Eta beno, hirugarrena falta zaigu. Bera ez da unibertsitatean aritzen, berak Euskal Etxean ematen ditu klaseak, Sidneyko Euskal Etxean hain zuzen. Iker Zabarte da, eta Australian dago. Arratsalde on zuri ere, Iker. 

IKER: Arratsalde on, zer moduz?

E: Ba gu oso ondo. Oso ondo. Hemen, euripean, Aste Santuan: beraz, Australian ba... Australiatik oso diferente uste dut, ez?

I: Gaur eguraldi ona eduki dugu, 20 bat gradu. Eta eguzkia eta...

E: Bai.

I: Zelan da? Zeru, zeru urdina...

E: Eta Aste Santuaren zantzurik ez hor, ala bai?

I: Aste Santu zer esan duzu?

E: Aste Santuaren zantzurik ere ez hor, ez?

I: Ez. Ez. Ez. Pare bat egun bakarrik dauzkagu.

E: Aja!

I: Orduan ez da, ba hori,  Euskal Herrian egiten den jai luze hori, ez? Hamaika egun edukitzen ditugu normalean.

E: Aja! Eta hori bai, Aberri Eguna, bai uste dut Euskal Etxean eta ospatzen duzuela, ezta?

I: Bai. Domekan ospatzen dugu.

E: Domekan.  Beno, jasoko dugu horren berri amaraunean, zer badakizu, Amaia Urberuagarekin hitzartuta da, gaude bihar hitz egingo dugu berarekin. Beraz, Australiako berriak tarteka-marteka iristen zaitu... zaizkigu, baina zurerik ez genuen orain arte... Zu Euskal Etxean irakasle, e, duela zenbat urtetik, Iker?

I: Ba aurten, duela bost urte.

E: Eta nola hasi zinen? Nola joan zara Australiara zu?

I: Ba ni etorri nintzen ingelesa ikasteko asmoarekin, eta hemen bazeuden, bazegoen euskaldun batek... euskarazko klaseak ematen zituen, orduan etorri zitzaion joateko ordua, eta nik hartu nion erreleboa.

E: Beraz, Hiromik bezala gutxi gorabehera, e? Beste baten ordezko.

I: Bai.Gutxi...

E: Aizu, eta hor dituzun ikasleak zenbat dira gaur egun?

I: Bo, oraintxe bertan Euskal Etxean hiru dauzkagu egiten Bogako klaseak, baina gero, euren kontura* hemezortzi arte daukagu kontatuta.

E: Hemezortzi inguru. Eta zer dira, euskal jatorrikoak ala bestela inguratu zaizkizuenak?

I: Denetik daukagu. Daukagu australiarrak interes... interesatuta daudela euskara ikasten. Eta gero, daukagu, ba hori, euskaldun jatorritik etorri ziren euskaldunak, imigrazioaren kontuarekin eta gero, euren seme-alabak nahi dute euskara ikastea...  Eta gero, ba beno, bertako, bertako euskaldunak ez zutenak izan euskara ikasteko aukerarik...

E: Umm!

I: Gerra kontuarekin, ba, ba hori, ba hori, frankismoaren arazoagatik.

E: Orduan, era guztietakoak dira inguratzen zaizkizuenak...

I: Bai:

E: Eta Japonian, Hiromi...

H: Bai?

E: Aipatu duzu berrogei bat lagun inguru inguratu direla aurtengo ikasturtean, ezta, aste honetan hasi zara, eta hortxe, berrogei lagun inguru dituzu, ezta?

H: Bai ba. Aurten bai, berrogei dauzkat. Apuntatuta.

E: Eta, eta zer-nolako ikasleak da Japoniara etortzen... zuregana etortzen dena euskara ikasi nahian?

H: Ba orain arte beti izan dira ba Euskal Herriko futbola gustatzen zaienak, eta Euskal Herriko musika gustatzen zaienak, eta gero, bestela, ba euskara bera interesatzen zaienak. Nola, oso zera, bitxia da, hizkuntza bezala bitxia delako edo horrelako zerbait.

E: Ya. Beno, eta ikasle horiek zer, badakite zerbait, zerbait euskaraz ala tutik ere ez dakitela inguratzen zaizkizu?

H: Ba gehienak... tutik ere ez du hitz egiten, edo ez dakite ezer. Zero, zero mailatik hasten dira.

E: Ya! Eta noraino irits zaitezkete unibertsitateko klase horietan Japonian euskara ikastera? Hizketarako moduan eta bai?

H: Ez dut uste. Ez dut uste. Badakizu, unibertsitateko klasea da., eta astean behin bakarrik.

E: A!

H: Ordu bat eta erdiko, eta erdi bakarrik irauten du. Eta gero, udako oporretan mozten da. Eta orduan ba ez dira asko aurreratzen...

E: Beno, baina...

H: Disfrutatu bai, e!

E: Disfrutatu asko...

H: Hori bai.

E: Beraiek eta zuk ere bai, seguru aski...

H: Bai, baita, baita...

E: Eta beno, gutxienez, ez dakit, zenbat denboran jarrai dezakete euskara klase hauek hartzen?

H: Zenbat denbora?

E: Bai.

H. Urtebeterako esaten duzu? 

E: A, hori da! Urtebete egiten dute, eta kito?

H: Hori da. Hori da.

E: A!

H: Orduan, nik eskatzen dut beti hurrengo maila jartzeko.

E: Hori da.

H: Ezta? Bigarren urtea jartzeko, ezta?

E: Ya!

H: Baina unibertsitateak ez dit erantzun onik ematen orain arte.

E: Ya! Beraz, da inguratze bat egiten dute, euskarara, Euskal Herrira inguratze bat; gero jarraipenik ez dauka, ez?

H: Hori da penagarria.

E: Umm! Baina...

H: Baina...

E: Baina horrela daude gauzak momentuz... E, Ainara, zure kasuan, eta Txekiako unibertsitatean nola dago gauza? Hor ze aukera dago, zer gertatzen da, berdintsu?

A:  Bai, berdintsu gutxi gorabehera. E, ikasleak apuntatzen dira zero mailatik, ez dakite ezer, eta beno orain, orain arte behintzat ez du inork ere jarraitu, ez? Badago aukera maila gehiago egiteko, baina beno... baina beno, momentuz nik hamar ikasle ditut, eta hastapenetik, bai.

E: Diferentea izango da Australian, Australiako Euskal Etxean bai, ezta iker? Edukiko dute jarraitzeko modua, ez?

I: Beno, guk arazo hori eduki genuen hasieran, ze nik neukan maila desberdinetako ikasleak, orduan, hasi nintzena da hasieratik, eta ba, hori, maila altuagoa zeukaten ikasleek onartu beharra zeukaten ba apurtxo bat astiroago joan behar direla, eta gero, heldu nintzenean ja maila batera, ba norberak jarraitu zezakeena bere kontura*, konturatu nintzen da, ba hori, material faltan geundela. Orduan, e, zelan da, joan nintzen HABEko Kinkurekin hitz egitera, eta berak komentatu zidan ba Bogaren, Bogaren gomendioa eman zidan, edo Bogaren kontua... ba hori, internetez, norberak bere mailan ikasteko, eta orduan, ba beno, joan zaitezke hastapenetik EGAko mailara arte.

H: Eta zu izan...

I:  Bere kontura*...

E: Zu izan zaitezke...

I: Bai?

E: Beraien laguntzaile bat, ez?

I: Nik, nik egiten dudana da astelehenetan, jarraitzen dut, ba hori, programa jarraitzen dut eurekin, eta zalantzak edo dudak badauzkate, ba argitu egiten ditut.

E: Um!

I: Baina eurak euren kontura* astean zehar egin dezakete nahi dutena.

E: Zer kostatzen zaie gehien australiarrei euskaratik ikastea, zailena zer egiten zaie, Iker?

I: Han... hasieran... nik uste dut dela eguna berez, ze astelehenetan jarri genuen, e, euskarazko klasearen eguna, eta beno, Sidney nahiko handia da, eta etortzea Euskal Etxera astelehenetan zail egiten zaie. Eta galdu egiten dute erritmoa, ez? Orduan, ba, Bogaren kontuarekin ba, pentsatu genuen, ba, jarraipen bat emateko ikasketen kontuan, ba izango zela soluzio edo, ba hori...

E: Baina euskara bera, hizkuntza bera ikasteko garaian esan nahi dut,

I: Bai?

E: Zer da gehien kostatzen zaiena?

I: Nik uste dut dela...

E: Jasotzea...

I: Mintza, mintzaera,

E: Mintzaera

I: Eta hizketa...

E: Hitz egitea kostatzen zaie gehien.

I:  Bai. Ze nahiz... nik euskara batua erakusten diet, eta hemen dauden euskaldun zaharrak ba, bakoitzak bere euskalkiarekin hitz egiten dute, ez?

E: Bai?

I: Beno, ba hori...

E: Beno, zurea pixka, pixka, pixka bat kutsatua dago e?Antzematen da

I: Kutsa...

E: Australian bizi zarela?

I: Jendeak, jendeak esaten dit ja azentuarekin hitz egiten dudala ja,

E: A, bai, pixka bat badaukazu, ingeles kutsu txiki bat badaukazu. Baina beno, batuan hitz egiten diezu zuk ikasleei eta .

I:  Ba beno, gero gertatzen dena da, nahi dutenean kanpoko jendeak... kanpotik datozen euskaldunekin nahi dutenean hitz egitea, gelditzen dira pixka bat trabatuta, ez?

E: Ya! Euskalkian hitz egiten dutenean. Um!

I: Euskalkiekin. Bai bizkaieraz, edo gipuzkerarekin... gelditzen dira apurtxo bat... Konfunditu egiten dira... ez dute ulertzen hitz batzuk. Eta Beno.

E: Ya! Esaten dute: "hau ez da nik ikasi dudana".

I:  Ez. Hori da.

E: Hiromi, japoniar ikasleek zer esaten dute, zerk harritzen ditu gehien gure hizkuntzatik?

H:  Ba hemengo jendeak, ba, hamahiru urterekin ikasten du, ikasten hasten da, zera, ingelesa ikasten, ezta? Eta gero, fakultateetan ba, frantsesa edo, edo txinera edo ikasten ari dira, ez?. Orduan edozein hizkuntzarekin konparatuta oso, oso diferentea da. Horrek gehien harritzen dutela. (sic)

E: Ya!

H: Nik uste dut.

E: Ya! Ez dute antzekorik aurkitzen, ez?

H: Hori da. Hori da.

E: Hizkuntza antzekorik ezin dute aurkitu ere egin.

H: Hori da.

E: Zuk ere Boga erabiltzen duzu zure klaseetan, edo beste zer materialez baliatzen zara?

H: Nik, gehienak nik egiten ditut,

E: A bai e?

H: Bai. Baina lehenengo urtean ba Euskal Herritik ba bidali zizkidaten material batzuk: DVD eta material batzuk, kaseteak eta... Orduan ba horiek, pixkanaka-pixkanaka ari naiz baliatzen...

E: Um! Amaia, eta zure kasua zein da? Badago hor materialik erabiltzeko? Zuk zeuk ere erabiltzen duzu zeure metodo propioa?

A: Bai. Nik nere propioa erabiltzen dut.

E: Ea zer esaten digun Ainarak?

A: Bai. Nere metodo propioa, gero baditut materialak Eusko Jaurlaritzatik bidalitakoak, HABErenak eta...

E: Um!

A: Hiztegiak eta, gaztelania-euskara eta...

E: Ondo. Ondo.

A: Bai.

E: Beno, munduan zehar euskara irakasle ari diren hiru euskaldunekin ari gara hizketan. Beno, euskaldunak edo. Bat japoniarra da: Hiromi Yhosida. Iker Zabarte Sidneyko Euskal Etxean aritzen da, eta Ainara Amaya Txekian ari da uneotan euskara irakasten, eta beno, badauzkate, bakoitzak bere taldetxoak, ikasle taldetxoak euskarara hurbildu direnak arrazoi diferenteengatik eta  ez soilik hizkuntza, pentsatzen dut, bereziki zure kasuan, Hiromi, eta Ainara, zure kasuan ere bai, zuen ikasleei Euskal Herriaren berri ere emango diezuela, gure kultura, gure ohitura, gure herriaren berri. Nahiko dute hori ere jakin, ezta Hiromi?

H: Bai. Bai.bai. bai.

A: Bai.

H: Askotan erakusten dizkiet hemengo dantzari buruzko bideoak, edo musikari buruzkoak, eta CDak ere askotan jartzen ditut.

E: Um! Eta gustura hartzen dituzte, ezta?

H: Oso gustura. Oso gustura. Asko gustatzen zaie.

E: Ainara, zuk esaten zenigun askok ezagutu ere ez dutela egiten Euskal Herria...

[telefono-hotsa]

E: Moztu egin da. Beno, zer pena. Iker,

I: Bota.

E: Zure kasuan ez dakit, pentsatzen dut  apurtxo bat ezagutuko dutela Euskal Herria, ezta? Beno, batzuek. Beste batzuek ezta hori ere!

I: Beste batzuek hori, ezta hori ere ez. Adibidez, Amaia Euskal Herrira joan arte pasatu ziren ez dakit zenbat urte. Amaia da beste Amaia bat e?

E: Bai. Bai. Bai.

I: Lasaren, nola esaten da? Alaba da. Ba uste dut urte batzuk pasatu zirela Euskal Herrira joan arte, eta harrituta ez? Eta mendiak, eta belardiak eta...

E: Um!

I: Orduan ez da, ez da Sidneyra ekartzen duten ba hori, kanpokaldea edo natura, bai ba...  Oraintxe ez zait irteten hitza...  Arrazoia daukazu, kutsatuta daukat euskara.

E: Bai. Pixka bat bai. Pixka bat bai. Beno, zenbat urte daramatzazu hor, bost urte?

I: Bost.

E: Beno ba! Bost urte. Eta etorri gabe batere?

I: Ez. Ez. Urtero joaten naiz oporretan...

E: Etortzen zara urtero... Baina, baina horko ingelesak, ba beno, gehiago ahal du... Edo ez dakit ba! Kutsa, kutsu pixka  bat badaukazu...

I: Ama, amarekin gutxienez hitz egiten dut astero.

E: Je, je! Mintzapraktika egiteko.

I: Orduan gutxienez...

E: Jada bukatu egin behar dugu, baina nik galdetu nahi dizuedana da, Iker eta Hiromi, ze Ainararen lotura galdu egin dugu. Batzuetan ez zarete oso bakarrik sentitzen, hola, Japonian, Australian, euskara irakasten? Edo zer? Badaukazue, sentitzen duzue babesa handik edo hemendik? Hiromi...

H: Bai.

I: Niretzako edo...

H: Bai. Bai. Bai. A bai.

E: Esan. Bai.

H: Bakarrik sentitzen...

E: Horrela, irla batean bezala ez zaren sentitzen?

H: Nola, nola?

E: Bai. Hor, eta euskara irakasten, ez ote zaren bakarrik sentitzen, ez dakit, irla batean bazeunde bezala...

H: A, hori, hori ez. Ba ni oso pozik nago. Ez. Ez dakit nola esan. Euskara, euskara jendeari emateko aukera izateagatik bakarrik ba, oso konforme nago.

E: Iker, zure kasuan?

I: A, hemen, pasuan euskaldun asko daude. Orduan e, ba hori, faltan botatzen badut euskaraz hitz egitea, Euskal Etxera joaten naiz eta beti dago norbait euskaraz egiteko.

E: Um! Badago orduan...

I: Eta badira beste, badaude beste euskaldun batzuk Sidneyn bizi direla, orduan ba nahi badut eurekin berba egitea, ba telefonoz hots egin eta berekin joan naiteke, eurek...

E: Beno, gaur zuekin hitz egin dugu, hurrengoan zuen ikasleekin gustatuko litzaiguke hitz egitea euskaraz.

I: Problemarik gabe.

E: Ea posible den. Agurtzeko, Baldorba ezarri dizuegu, Benito Lertxundiren kantu honekin agurtuko zaituztegu. Eskerrik asko bioi, eskerrik asko Ainara ere gurekin izateagatik.

H: Eskerrik asko.

I: Ez horregatik.

 

* Ikerrek "bere kontura, euren kontura..." molde horretan ez du "kontura" esaten, "kontuz" baizik. "Kontura" dago ondo, ez "kontuz".